Çocuk yaşta evl6l6k,
özell6kle kız çocukların
eğ6t6m6ne yönel6k c6dd6
b6r tehd6tt6r.
Okula devamın, zorunlu eğ(t(m( tamamlayarak mezun olmanın sekteye uğraması ve
engellenmes(n(n b(reysel gel(ş(m ve öğren(m(n yanı sıra ekonom(k etk(ler([6] de
bulunmaktadır. Çocuk yaşta evlend(r(len b(reyler(n eğ(t(me er(ş(m( daha düşüktür ve bu
da potans(yel (ş fırsatları ve geç(m kaynaklarından faydalanma durumlarını kısıtlar.
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ve B(rleşm(ş M(lletler Çocuklara Yardım Fonu
(UNICEF)[7] tarafından yapılan araştırmalar, çocuk yaşta, erken ve zorla evl(l(kler (le
çocuk (şç(l(ğ( arasındak( bağı ortaya koymaktadır. ILO, araştırmalarında çocuk yaşta
evl(l(kler( “modern kölel(k” olarak tanımlamakta ve çocuk yaşta evlenen kızların (şgücüne
katılma oranlarının düşük olması neden(yle ekonom(k bağımsızlık elde etme şanslarının
sınırlı olduğunu göstermekted(r. Bu kızlar genell(kle ev (şler( ve a(le üyeler(n(n bakımıyla
(lg(lenmek zorunda kalırlar ve bu da meslek( gel(ş(m ve kar(yer fırsatlarına er(ş(m(n
önünde b(r engeld(r.
Dolayısıyla, çocuk yaşta evl6l6k sadece çocukların veya kadınların 6nsan hakları
odağında değ6l ekonom6k, sosyal ve kültürel haklar bağlamında da 6hlallere ve
ayrımcılığa yol açan somut ve ölçüleb6l6r etk6lere sah6pt6r.
İnsan Hakları Evrensel Beyannames(n(n (lk maddes(, Ekonom(k, Sosyal ve Kültürel
Haklara İl(şk(n Uluslararası Sözleşmen(n 13. maddes( ve Çocuk Haklarına Da(r
Sözleşmen(n 28. ve 29. maddeler(nde yer alan “herkes(n/her çocuğun eğ(t(m görme
hakkına sah(p olması” standardına ve dolayısıyla devlet(n bunun sağlanması, korunması
ve (hlal ed(lmes(n( engelleme yükümlülüğüne vurgu yapar. Ekonom(k, Sosyal ve Kültürel
Haklar İl(şk(n Uluslararası Sözleşmede (madde 16) (nsanın k(ş(l(ğ(n(n ve onur duygusunun
tam olarak gel(şmes(ne yönel(k olacağı ve (nsan hakları (le temel özgürlüklere saygıyı
güçlend(ren, özgür b(r topluma etk(n b(r şek(lde katılımı sağlayan, herkes (ç(n açık ve
ulaşılab(l(r (madde 6), b(rey(n temel ekonom(k ve s(yasal özgürlükler(n( koruyan şartlar
altında, düzenl( şek(lde ekonom(k, sosyal ve kültürel gel(ş(m( (le tam ve üretken
(st(hdamını sağlamaya yönel(k pol(t(ka ve tekn(kler( (çeren b(r eğ(t(m tanımlanmaktadır.
Türk6ye tüm bu m6lletlerarası sözleşmeler6 6mzalayarak ve onaylayarak 6ç
hukukunda 6lg6l6 düzenlemeler6 yapma taahhüdünde bulunmuştur.
[6] Internat-onal Center for Research on WomenWorld Bank, Econom-c Impacts of Ch-ld Marr-age: Global Synthes-s Report, 2017
The Berkeley Econom-c Rev-ew, The Econom-cs of Ch-ld Marr-age, 2018
[7] Boender, Carol, The Relat-onsh-p between Ch-ld Labour and Ch-ld Marr-age: A d-scourse analys-s, UNICEF, Kathmandu, 2021
13