Çoklu Kr,zler Çağında Çocuk Yaşta Evl,l,kler
Dünyada her yıl 12 m/lyon kız çocuk yasal olmayan yollarla veya mevcut durumu
yasallaştırmaya çalışarak, gelenek veya /nanç adı altında, kend/ rızaları olduğu
söylenerek veya alen/ b/r zorlamayla evlend/r/l/yor. Bugün hayatta olan 650 m/lyon
kadının ve kız çocuğun; 115 m/lyon erkeğ/n ve oğlan çocuğun 18 yaşından önce
evlend/r/ld/ğ/ tahm/n ed/l/yor. Önlem alınmazsa, 2030 yılında 950 m/lyon, 2050 yılında /se
1,2 m/lyar k/ş/n/n çocuk yaşta evlend/r/lm/ş olacağı öngörülüyor. Salgınlar, çatışma, /şgal
ve savaşlar, göç ve yer/nden ed/lme, /kl/m değ/ş/kl/ğ/ g/b/ küresel kr/zler tüm kırılgan
kes/mler g/b/ kız çocukların da haklarını /hlal ed/yor. COVID-19 pandem/s/ tek başına
/stat/st/klere 10 m/lyon çocuk evl/l/ğ/ vakası daha ekled/. En öneml/s/ de bu kr/zler/n zor
elde ed/lm/ş kazanımları ger/ye götürmes/. Kap/tal/st ataerk/ ve yaşamın her alanında
der/nleşen toplumsal c/ns/yet eş/ts/zl/ğ/ çocuk yaşta, erken ve zorla evl/l/kler dah/l
kadınların /nsan haklarının yaşama geç/r/lmes/n/n önündek/ en büyük /k/ engel. Çünkü
ekonom/k buhranlardan /kl/m kr/z/ne, çatışmalardan her türlü ayrımcılığa kadar bugün
küresel düzeyde /nsan haklarını ger/ye götüren de bunlar.[1]
Çocuk yaşta, erken ve zorla evl,l,kler, rıza gösterme yaşının altındak, çocukların,
çoğunlukla kend, ,stekler, dışında ve b,lg,lend,r,lm,ş onamları olmaksızın
evlend,r,lmeler,n, ,çeren b,r d,z, uygulamayı kapsayan küresel b,r ,nsan hakları
,hlal,d,r. Eğ1t1m hakkı, ş1ddetten korunma, c1nsel sağlık ve üreme sağlığı h1zmetler1ne
er1ş1m başta olmak üzere eş1t, özgür, onurlu, sağlıklı ve güvenl1 b1r yaşam hakkının pek
çok unsurunu olumsuz etk1ler. B1rleşm1ş M1lletler, çocuk yaşta evl1l1kler1 kız çocukları
orantısız b1r şek1lde etk1leyen ve toplumsal c1ns1yet eş1ts1zl1ğ1n1n b1r sonucu olan b1r
uygulama olarak sınıflandırmaktadır; kız çocukları ve kadınları değers1zleşt1ren, genell1kle
a1lesel veya ekonom1k çıkarları çocuğun refahından üstün tutan, der1nlemes1ne yerleşm1ş
toplumsal normları yansıtmaktadır.[2]
Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmes1 Kom1tes1’n1n 31 Sayılı ve Çocuk Hakları
Kom1tes1’n1n 18 Sayılı Zararlı Uygulamalara İl1şk1n Ortak Genel Tavs1ye Kararı ve Kadına
Karşı Ayrımcılığın Önlenmes1 Kom1tes1n1n 32 Sayılı Genel Tavs1ye Kararında vurgulandığı
üzere “zararlı uygulamalar; c1ns1yete, toplumsal c1ns1yete, yaşa ve d1ğer nedenlere dayalı
ayrımcılıktan dayanak almakta ve sıklıkla bazı dezavantajlı kes1mlerden kadın ve
çocuklara 1l1şk1n yanlış algıların yanı sıra sosyo-kültürel ve 1nanca dayalı gelenek ve
değerlere başvurularak meşrulaştırılmaktadır.” Bu belgelerde “dünyanın b1rçok ülkes1nde
çok çeş1tl1 topluluklar arasında endem1k olarak görülen” zararlı uygulamalar arasında yer
alan çocuk yaşta, erken ve zorla evl1l1kler çocuk hakkı 1hlal1, çocuğa karşı ş1ddet,
toplumsal c1ns1yete dayalı ş1ddet, ayrımcılık ve 1nsanlık suçu olarak tanımlanmıştır.
[1] Uçan Süpürge Derneğ(, Açıklamalı Çocuk Yaşta Evl(l(kler Atlası'ndan (2024) alındı.
[2] B(rleşm(ş M(lletler, İnsan Hakları Raporu, 2020
8